Jaipur - co zobaczyć w Różowym Mieście w jeden lub dwa dni

Jaipur: co zobaczyć, jeśli masz jeden lub dwa dni? Najkrócej: Hawa Mahal, czyli Pałac Wiatrów, Fort Amer z salą luster Sheesh Mahal, pałac miejski City Palace, obserwatorium Jantar Mantar i spacer po bazarach starego miasta. Najwygodniej zobaczyć to wszystko w dwa dni.

Jaipur, stolica Radżastanu, to trzeci wierzchołek Złotego Trójkąta, obok Delhi i Agry. Tu piszemy o samym mieście. Cały region opisuje przewodnik Radżastan - co zobaczyć.

Krótka odpowiedź: co koniecznie

• Fort Amer - pałac-twierdza na wzgórzu, 11 km od centrum, z dziedzińcami, ogrodem i salą luster. Najważniejszy punkt Jaipuru.
• Hawa Mahal - różowa fasada z 953 okienkami, symbol miasta.
• City Palace - pałac maharadżów, w którym rodzina królewska mieszka do dziś.
• Jantar Mantar - XVIII-wieczne obserwatorium z ogromnym zegarem słonecznym, na liście UNESCO.
• Bazary starego miasta - biżuteria, tkaniny z ręcznym nadrukiem, skórzane kapcie.

Ile dni w Jaipurze? Dwa dni: jeden na stare miasto, drugi na Fort Amer i okolice. W jeden dzień też się da, ale bez zakupów i w pośpiechu.

Różowe Miasto - skąd ta nazwa

Jaipur założył w 1727 roku maharadża Sawai Jai Singh II, który przeniósł tu stolicę z położonego na wzgórzach Amer. Nowe miasto zbudowano na równinie, według planu siatki ulic, z szerokimi alejami i placami na skrzyżowaniach. Miało być stolicą handlu i rzemiosła i tak jest do dziś. Za ten układ i żywe tradycje kupieckie otoczone murami stare miasto wpisano w 2019 roku na listę UNESCO.

Różowy kolor przyszedł później. W 1876 roku, za panowania Sawai Rama Singha II, miasto pomalowano na różowo na powitanie księcia Walii. Wiele ulic starego miasta ma ten kolor do dziś, stąd przydomek „Różowe Miasto”. W praktyce kolor jest bliższy terakocie niż różowi z pocztówki.

Stare miasto: Hawa Mahal, City Palace i Jantar Mantar

Trzy najważniejsze zabytki starego miasta leżą tuż obok siebie, więc obejdziesz je w pół dnia. Ulice są głośne i zatłoczone, a chodniki wąskie.

Hawa Mahal - Pałac Wiatrów

Najbardziej znana fasada Jaipuru powstała w 1799 roku dla maharadży Sawai Pratapa Singha, wnuka założyciela miasta. Ma pięć pięter, około 15 metrów wysokości i 953 okienka zwane jharokha, z kamiennymi kratami. Przez nie kobiety z dworu mogły oglądać życie ulicy i święta, same nie będąc widziane. Okienka przepuszczały też wiatr i chłodziły wnętrza, stąd nazwa.

Z ulicy widzisz tył pałacu, nie front. Na dwa najwyższe piętra prowadzą pochyłe rampy, nie schody. Najlepsze zdjęcie fasady zrobisz z drugiej strony ulicy, rano, gdy słońce oświetla ją od wschodu.

City Palace - pałac maharadżów

Budowę pałacu zaczęto w 1729 roku i ukończono w 1732. Dziś mieści muzeum, a część kompleksu wciąż zamieszkuje rodzina królewska.

Co zobaczyć w środku: dziedziniec Pritam Niwas Chowk z czterema bogato zdobionymi bramami, poświęconymi porom roku (jedna z nich to Brama Pawia), pałac Mubarak Mahal z galerią tkanin i strojów maharadżów i dwie ogromne srebrne urny gangajali. Każda ma 1,6 metra wysokości, mieści 4000 litrów i waży 340 kg. Zamówił je maharadża Sawai Madho Singh II, żeby w 1902 roku zabrać do Anglii, na koronację Edwarda VII, wodę z Gangesu do picia.

Jantar Mantar - obserwatorium pod gołym niebem

Kilka kroków od pałacu stoi obserwatorium astronomiczne zbudowane przez tego samego Sawai Jai Singha II. Prace trwały mniej więcej w latach 1728-1738. UNESCO, które wpisało Jantar Mantar na listę w 2010 roku, nazywa go najważniejszym i najlepiej zachowanym historycznym obserwatorium Indii. To około 20 wielkich, murowanych przyrządów do obserwacji nieba gołym okiem.

Największy z nich, Vrihat Samrat Yantra, ma 27 metrów wysokości i jest jednym z największych zegarów słonecznych świata. Według opisów odmierza czas z dokładnością do około dwóch sekund. Bez przewodnika te konstrukcje wyglądają jak dziwne rzeźby, z przewodnikiem robią się naprawdę ciekawe.

Fort Amer i sala luster Sheesh Mahal

Fort Amer (pisany też Amber) leży 11 km od centrum, na wzgórzu nad jeziorem Maota. Był stolicą rodu Kaczwaha aż do przenosin do Jaipuru w 1727 roku. Od 2013 roku jest na liście UNESCO jako jeden z sześciu górskich fortów Radżastanu. Pałac łączy styl radżpucki z mogolskim.

Jak dostać się na górę

Do bramy Suraj Pol (Brama Słońca) prowadzi wąska droga, którą wjeżdża się jeepem. Można też wejść pieszo albo wjechać na słoniu, choć jeep jest dziś uważany za bardziej etyczny wybór. W Barwnych Indiach wybierasz: jeep albo słoń.

Co zobaczyć w forcie

Pałac ma cztery poziomy, każdy z własnym dziedzińcem, z salami audiencji Diwan-i-Am i Diwan-i-Khas. Na trzecim dziedzińcu, między dwoma pałacami, leży ogród w stylu mogolskim (czahar bagh), do którego woda spływała kanałami z pałacu Sukh Niwas.

Główną atrakcją jest Sheesh Mahal, czyli Pałac Luster (inaczej Jai Mandir). Ściany i sufity pokrywa mozaika z drobnych, wypukłych lusterek i kolorowego szkła. Za czasów maharadżów oświetlano je świecami, a wtedy całe wnętrze migotało jak szkatułka z klejnotami. Przy jednej z kolumn szukaj marmurowego panelu z „magicznym kwiatem”: gdy zasłonisz dłońmi jego część, zobaczysz kolejno m.in. ogon ryby, lotos, kobrę i skorpiona.

Jaigarh i Nahargarh - jeśli masz więcej czasu

Nad Fortem Amer, na tym samym grzbiecie, stoi Jaigarh, połączony z nim podziemnym przejściem. Jest tu armata Jaivana, odlana w 1720 roku na miejscu, w czasach swojej budowy największa armata na kołach na świecie. Nahargarh, zbudowany głównie w 1734 roku, wznosi się na krawędzi wzgórz tuż nad miastem. Z jego murów widać całe stare miasto. Oba forty to opcja na drugi dzień.

Poza murami: Albert Hall i Jal Mahal

Albert Hall Museum

Najstarsze muzeum Radżastanu, otwarte w 1887 roku w ogrodzie Ram Niwas, tuż za murami starego miasta. Nazwę wzięło od księcia Walii, który w 1876 roku położył kamień węgielny. Budynek w stylu indo-saraceńskim zaprojektował Samuel Swinton Jacob. W środku są wyroby dawnych rzemieślników Jaipuru, a największą atrakcją jest egipska mumia.

Jal Mahal - Pałac na Wodzie

Pięciopiętrowy pałac z piaskowca na środku jeziora Man Sagar, przy drodze do Fortu Amer. Powstał około 1699 roku jako pawilon myśliwski do polowań na kaczki, a w połowie XVIII wieku go rozbudowano. Gdy jezioro jest pełne, cztery dolne piętra znikają pod wodą i widać tylko taras z czterema kopułkami w narożnikach. Ogląda się go z promenady na brzegu, zwykle w drodze do fortu.

Najważniejsze zabytki w pigułce

Czas zwiedzania bez dojazdów. Między starym miastem a Fortem Amer jest 11 km, ale w korkach jedzie się dłużej.

Plan: Jaipur w jeden i w dwa dni

Dwa dni (polecamy). Dzień pierwszy: City Palace, Jantar Mantar i zdjęcie fasady Hawa Mahal, po południu Albert Hall Museum albo bazary. Dzień drugi: rano Fort Amer, zanim zrobi się tłoczno i gorąco, po drodze postój przy Jal Mahal, po południu wnętrze Hawa Mahal i warsztat druku na tkaninach albo Nahargarh.

Jeden dzień. Rano Fort Amer z postojem przy Jal Mahal, po obiedzie City Palace i Jantar Mantar, na koniec Hawa Mahal. Albert Hall i bazary wtedy tylko zza szyby.

Na naszych wyprawach: Perły Północnych Indii i Barwne Indie mają po dwa dni w Jaipurze, ułożone jak w planie powyżej, z warsztatem druku na tkaninach. W Złotych Miastach Radżastanu przyjeżdża się dziewiątego dnia z Pushkaru, a dziesiąty to Hawa Mahal, Fort Amber, Jal Mahal, Pałac Miejski i Jantar Mantar przed przejazdem do Agry. Z Goa można polecieć na Indie w pigułce: Jaipur pierwszego dnia, potem Agra i Delhi (więcej: wycieczki z Goa).

Bazary i rzemiosło

Dwa bazary, które warto znać: Johari Bazaar to ulica jubilerów, z tradycyjną biżuterią, w tym kundan, i kamieniami szlachetnymi. Bapu Bazaar to tkaniny, wyroby ze skóry i kolorowe kapcie mojari z zadartym noskiem. Jaipur słynie też z niebieskiej ceramiki i miniatur.

Najciekawsze jest jednak ręczne drukowanie tkanin drewnianymi stemplami (block printing). Wzór nanosi się kolor po kolorze, odbijając klocek wiele razy. Dwie miejscowości pod Jaipurem są z tego znane: Sanganer, z jasnymi wzorami na białym tle, i Bagru, z naturalnymi barwnikami i techniką dabu, w której fragmenty tkaniny zabezpiecza się przed farbą błotną pastą. W programie Pereł, Barwnych Indii i Indii w pigułce jest warsztat, w którym zobaczysz to z bliska.

Na co uważać: Jaipur to światowe centrum szlifowania kamieni szlachetnych i dlatego od lat działa tu ten sam przekręt. Ktoś miły proponuje Ci zakup kamieni „po hurtowej cenie”, które rzekomo z zyskiem odsprzedasz w Europie. Kupuj biżuterię dla siebie, nie „na interes”. Uważaj też na sklepy „polecone” przez kierowcę lub naganiacza, bo w cenie jest jego prowizja. Więcej w poradniku pieniądze w Indiach.

Jedzenie w Jaipurze

Kuchnia Radżastanu jest sycąca i wyrazista. Spróbuj dal baati churma (pieczone kulki z mąki z soczewicą i słodką kruszonką), gatte ki sabzi (kluseczki z mąki z ciecierzycy w sosie jogurtowym) i ker sangri z pustynnych owoców i strączków. Kto lubi ostro, zamówi laal maas, gulasz z jagnięciny z chili. Na deser ghewar, krążek ze smażonego ciasta w syropie. Co jeść bezpiecznie w Indiach, piszemy w poradniku jedzenie w Indiach.

Praktyczne wskazówki

• Dojazd z Delhi. Jaipur leży około 270 km od Delhi. Samochodem to kilka godzin, zależnie od ruchu. W programach wypraw przejazd i pierwsze zwiedzanie mieszczą się w jednym dniu. O stolicy piszemy w poradniku Delhi - co zobaczyć.
• Dalej do Agry. W Perłach i Indiach w pigułce z Jaipuru jedzie się do Agry z postojem w Fatehpur Sikri, opuszczonej stolicy cesarza Akbara. Jak potem zwiedzać Taj Mahal, piszemy w poradniku Taj Mahal - jak zwiedzać.
• Bilety. Wstęp do zabytków jest płatny, a obcokrajowcy płacą więcej niż obywatele Indii. Ceny się zmieniają, sprawdź je przy kasie. Na naszych wyprawach bilety wstępu nie są wliczone w cenę.
• Buty. W Forcie Amer jest dużo chodzenia po bruku i schodach, więc wygodne buty to podstawa.
• Pora roku. Najprzyjemniej od października do marca. Od kwietnia robi się bardzo gorąco. Więcej: kiedy najlepiej jechać do Indii.
• Pilot. Polski pilot jedzie z grupą osobiście przy minimum 10 uczestnikach. Mniejsze grupy mają stałą opiekę zdalną po polsku i całodobowe wsparcie zespołu Abyss Tours na miejscu.

Źródła

• UNESCO - Jaipur City, Rajasthan (wpis z 2019 r., założenie w 1727 r., plan miasta)
• UNESCO - Hill Forts of Rajasthan (wpis z 2013 r., Fort Amer)
• UNESCO - The Jantar Mantar, Jaipur (wpis z 2010 r., około 20 przyrządów)
• Jaipur (Wikipedia) - odległość, różowy kolor, rzemiosło, kuchnia
• Hawa Mahal (Wikipedia) - rok budowy, 953 okienka, rampy
• Amber Fort (Wikipedia) - Sheesh Mahal, ogród, wjazd
• City Palace, Jaipur (Wikipedia) - historia, srebrne urny
• Jantar Mantar, Jaipur (Wikipedia) - lata budowy, Vrihat Samrat Yantra
• Albert Hall Museum (Wikipedia) - architekt, otwarcie w 1887 r., kolekcja
• Jal Mahal (Wikipedia) - historia, jezioro Man Sagar
• Jaigarh Fort (Wikipedia) - armata Jaivana
• Nahargarh Fort (Wikipedia)
• Sanganer (Wikipedia) i Bagru (Wikipedia) - druk na tkaninach
• Jaipur Stuff - bazary Jaipuru (Johari Bazaar, Bapu Bazaar)

Najczęściej zadawane pytania