Delhi — co zobaczyć w stolicy Indii w jeden lub dwa dni

Delhi to miasto, w którym zaczyna się prawie każda podróż po północnych Indiach — i miasto, które wielu przyjezdnych chce jak najszybciej opuścić. Szkoda, bo pod hałasem, ruchem i tłumem kryją się dwa zupełnie różne światy: Stare Delhi Wielkich Mogołów, z meczetem, fortem i bazarami, oraz Nowe Delhi — szerokie aleje, ogrody i grobowce, z których jeden był wzorem dla Taj Mahal.

Ten poradnik mówi, co warto zobaczyć, ile czasu na to zostawić, jak zachować się w świątyniach i na co uważać, żeby Delhi było dobrym początkiem wyjazdu, a nie zmęczeniem na start.

Krótka odpowiedź: co koniecznie

• Stare Delhi: meczet Jama Masjid, przejazd rikszą przez Chandni Chowk i Czerwony Fort.
• Grobowiec Humajuna — mogolski grobowiec w ogrodzie, który zapowiada Taj Mahal.
• Qutub Minar — ponad 72-metrowy minaret z przełomu XII i XIII wieku.
• India Gate i aleja Kartavya Path — ceremonialne serce Nowego Delhi.
• Świątynia Lotosu albo Gurudwara Bangla Sahib — dwa miejsca ciszy w hałaśliwym mieście.

Na to wszystko potrzebujesz dwóch dni: jednego na Stare, drugiego na Nowe Delhi. W jeden dzień zobaczysz najważniejsze punkty, ale w biegu i głównie zza szyby. Pamiętaj, że w poniedziałki zamknięte są m.in. Czerwony Fort, Świątynia Lotosu i kompleks Akshardham.

Stare Delhi — miasto Szahdżahana

Stare Delhi (dawny Szahdżahanabad) zbudował w XVII wieku cesarz Szahdżahan — ten sam, który wzniósł Taj Mahal. To labirynt wąskich uliczek, w którym riksze, tragarze, skutery i krowy dzielą jeden pas jezdni, a każda ulica ma swoją specjalność: tu srebro, tam papier, dalej przyprawy.

Jama Masjid

Jeden z największych meczetów Indii, z ogromnym dziedzińcem z czerwonego piaskowca i dwoma minaretami. Zbudował go Szahdżahan w połowie XVII wieku. Turyści wchodzą poza porami modlitw; buty zostawia się przy wejściu, a osobom w krótkich spodniach lub z odkrytymi ramionami wypożycza się okrycie. Fotografowanie aparatem lub telefonem bywa dodatkowo płatne. Z dziedzińca widać w dole bazary i dachy Starego Delhi.

Chandni Chowk i targ przypraw Khari Baoli

Chandni Chowk to XVII-wieczna główna ulica Starego Delhi, a dziś jeden wielki bazar. Najlepiej oglądać go z rikszy rowerowej: siedzisz wyżej niż tłum, a rikszarz zna drogę przez uliczki, w których pieszy turysta szybko się gubi. Na zachodnim krańcu zaczyna się Khari Baoli, uchodzący za największy hurtowy targ przypraw w Azji — worki chili, kurkumy i kardamonu, tragarze z ładunkiem na głowie i zapach, który czuć w gardle. Weź chusteczki: od pieprzu i chili kicha się tu naprawdę.

Czerwony Fort

Twierdza z czerwonego piaskowca, wzniesiona dla Szahdżahana w latach 1639–1648 i wpisana na listę UNESCO w 2007 roku. Wchodzi się przez Bramę Lahorską, z której murów premier Indii co roku 15 sierpnia przemawia w Dzień Niepodległości. W środku warto zobaczyć zadaszony bazar Chatta Chowk, salę audiencji publicznych Diwan-i-Am i marmurową salę audiencji prywatnych Diwan-i-Khas. Fort jest zamknięty w poniedziałki.

Raj Ghat

Kilka minut od fortu, w spokojnym parku nad rzeką Jamuną, jest Raj Ghat — czarna marmurowa płyta w miejscu, gdzie w 1948 roku spalono ciało Mahatmy Gandhiego. Buty zdejmuje się przed wejściem na teren pomnika. To dobre miejsce na chwilę oddechu po bazarach.

Nowe Delhi — aleje, ogrody i grobowce

Nowe Delhi wygląda jak inne miasto: zbudowali je Brytyjczycy jako stolicę Indii Brytyjskich, z szerokimi alejami, rondami i willami w ogrodach. Odległości są tu duże, więc zwiedza się samochodem lub metrem, a nie pieszo.

India Gate i Kartavya Path

India Gate to 42-metrowy łuk triumfalny zaprojektowany przez Edwina Lutyensa i odsłonięty w 1931 roku. Upamiętnia żołnierzy armii Indii Brytyjskich poległych w latach 1914–1921, głównie w I wojnie światowej; na murach wyryto ponad 13 tysięcy nazwisk. Obok stoi Narodowy Pomnik Wojenny (2019). Spod bramy prowadzi ceremonialna aleja Kartavya Path (do 2022 roku Rajpath) do pałacu prezydenckiego Rashtrapati Bhavan. Wieczorem okolica wypełnia się rodzinami na pikniku i sprzedawcami lodów — to dobry moment, żeby zobaczyć Delhi od codziennej strony.

Grobowiec Humajuna

Jeśli masz czas tylko na jeden zabytek Nowego Delhi, wybierz ten. Grobowiec cesarza Humajuna ufundowała jego wdowa Bega Begum, a ukończono go w 1572 roku. Był pierwszym grobowcem-ogrodem na subkontynencie i wzorem dla późniejszych mauzoleów Mogołów — z Taj Mahal na czele. Czerwony piaskowiec, biały marmur, symetryczny ogród przecięty kanałami i zwykle znacznie mniej ludzi niż w Agrze. Od 1993 roku na liście UNESCO.

Qutub Minar

Pięciokondygnacyjny minaret z czerwonego i szarego piaskowca, wysoki na 72,5 metra. Budowę rozpoczął w 1199 roku Kutb ad-Din Ajbak, pierwszy sułtan Delhi, a dokończył jego następca Iltutmisz. W tym samym kompleksie (UNESCO, 1993) stoją ruiny najstarszego zachowanego meczetu sułtanów Delhi i słynna żelazna kolumna z inskrypcją z IV wieku, która od ponad półtora tysiąca lat prawie nie rdzewieje. Kompleks leży na południu miasta, więc łączy się go zwykle z Grobowcem Humajuna lub Świątynią Lotosu.

Świątynia Lotosu

Dom Modlitwy wyznawców bahaizmu, otwarty w 1986 roku: 27 płatków z białego marmuru ułożonych w kształt rozkwitającego lotosu. Wejść może każdy, niezależnie od wyznania. W środku obowiązuje cisza — nie ma kazań ani obrzędów, można po prostu usiąść. Przed wejściem bywa długa kolejka, ale idzie szybko. Zamknięta w poniedziałki.

Gurudwara Bangla Sahib

Najważniejsza świątynia sikhijska w Delhi, ze złotą kopułą i dużym świętym stawem (sarowarem), niedaleko Connaught Place. Związana jest z ósmym guru sikhów, Har Krishanem, który zatrzymał się tu w 1664 roku. Wchodzą tu wszyscy: buty zostawia się w przechowalni, stopy obmywa w płytkim korycie przy wejściu, a głowę trzeba nakryć — chusty są na miejscu. W kuchni wspólnotowej (langar) wolontariusze codziennie wydają darmowe posiłki każdemu, kto przyjdzie, i można zajrzeć, jak to wygląda.

Akshardham — jeśli masz więcej czasu

Ogromny kompleks świątynny ruchu Swaminarayan, otwarty w 2005 roku, z bogato rzeźbioną świątynią z różowego piaskowca i marmuru. Robi wrażenie skalą, ale wymaga czasu i cierpliwości: telefonów i aparatów nie wolno wnosić (zostawia się je w przechowalni), a kontrola przy wejściu bywa długa. Zamknięty w poniedziałki.

Najważniejsze zabytki w pigułce

Czas zwiedzania bez dojazdów. Między dzielnicami Delhi jedzie się zwykle 30–60 minut, w godzinach szczytu dłużej.

Plan: Delhi w jeden i w dwa dni

Dwa dni (polecamy). Dzień pierwszy: rano Jama Masjid, potem riksze przez Chandni Chowk i Khari Baoli, po południu Czerwony Fort i Raj Ghat. Dzień drugi: Grobowiec Humajuna, Qutub Minar i Świątynia Lotosu, a pod wieczór India Gate albo Gurudwara Bangla Sahib.

Jeden dzień. Jama Masjid i riksze przez Chandni Chowk przed południem, Grobowiec Humajuna po obiedzie, India Gate o zachodzie słońca. Czerwony Fort i Qutub Minar wtedy tylko z zewnątrz lub wcale — lepiej zobaczyć trzy miejsca spokojnie niż sześć w biegu.

Na naszych wyprawach Delhi to zwykle dzień na początku i chwila na końcu. W Barwnych Indiach drugi dzień to Stare Delhi z targiem Khari Baoli i Czerwonym Fortem, a przedostatni — Nowe Delhi ze Świątynią Lotosu i kolacją pożegnalną. W Złotych Miastach Radżastanu Stare i Nowe Delhi mieszczą się w jednym dniu przed wyjazdem do Mandawy, a na koniec są jeszcze dwa dni w stolicy, w tym jeden wolny. Jak Delhi łączy się z Agrą i Jaipurem, opisujemy w poradniku Złoty Trójkąt — co zobaczyć.

Jedzenie w Delhi

Stare Delhi to jedno z najlepszych miejsc na jedzenie uliczne w Indiach: smażone placki paratha z nadzieniem (cała uliczka Paranthe Wali Gali słynie tylko z nich), kebaby i curry z kuchni mogolskiej wokół Jama Masjid, słodkie jalebi prosto z oleju i lassi w glinianym kubku. Bezpieczniej próbować tego z kimś, kto zna sprawdzone miejsca — dlatego na końcu Pereł Północnych Indii jest wieczorny Street Food Tour po Starym Delhi. Co jeść w Indiach i czego unikać, piszemy w poradniku jedzenie w Indiach.

Praktyczne wskazówki

• Lotnisko. Z lotniska Indiry Gandhi do centrum dojedziesz linią Airport Express metra (około 20 minut do stacji New Delhi) albo taksówką z oficjalnego punktu prepaid w hali przylotów. Na wyprawie z pilotem transfer czeka na Ciebie. O lądowaniu w Delhi w nocy piszemy w poradniku lot do Indii z Polski.
• Metro jest czyste, tanie i najszybsze w godzinach szczytu. Pierwszy wagon w kierunku jazdy jest przeznaczony wyłącznie dla kobiet.
• Poniedziałki. Czerwony Fort, Świątynia Lotosu i Akshardham są wtedy zamknięte. Grobowiec Humajuna i Qutub Minar są otwarte codziennie.
• Bilety. W zabytkach zarządzanych przez Archeological Survey of India obcokrajowcy płacą wielokrotnie więcej niż Hindusi — zwykle kilkaset rupii od osoby za obiekt. Bilety można kupić online lub przy kasie.
• Strój. Do meczetu, gurdwary i świątyń: zakryte ramiona i kolana, buty, które łatwo zdjąć, i skarpety, bo marmur w słońcu parzy.
• Pora roku. Najprzyjemniej jest od października do marca. Od listopada do stycznia Delhi ma często zły smog i poranne mgły — więcej w poradniku Indie w grudniu i zimą. Od kwietnia do czerwca upał przekracza 40°C.

Na co uważać: najczęstsze sztuczki

Delhi nie jest niebezpieczne, ale to miasto, w którym turysta jest dla niektórych źródłem dochodu. Trzy sztuczki, które powtarzają się od lat:

• „Twój hotel jest zamknięty". Kierowca lub nieznajomy przekonuje, że hotel spłonął, jest przepełniony albo zamknięty z powodu święta, i wiezie do „lepszego". Nie wierz — zadzwoń do hotelu sam.
• „Rządowe biuro turystyczne". Przy dworcu New Delhi i Connaught Place działają prywatne biura z szyldami „Government Tourist Office", które sprzedają drogie wycieczki. Oficjalne punkty nie zaczepiają na ulicy.
• „Kasa biletowa jest zamknięta". Na dworcu ktoś „pomocny" mówi, że kasa nie działa, i prowadzi do agencji. Kasa działa.

Na wyprawie z pilotem większość tych sytuacji po prostu się nie zdarza, bo transfer, hotel i bilety są załatwione. Więcej o bezpieczeństwie: czy w Indiach jest bezpiecznie.

Źródła

• UNESCO — Red Fort Complex (wpis z 2007 r.)
• UNESCO — Humayun's Tomb (wpis z 1993 r.)
• UNESCO — Qutb Minar and its Monuments (wpis z 1993 r.)
• Red Fort (Wikipedia) — lata budowy, Brama Lahorska, Dzień Niepodległości
• Humayun's Tomb (Wikipedia) — fundatorka, data ukończenia, wzór dla Taj Mahal
• Qutb Minar (Wikipedia) — wysokość, budowniczowie, żelazna kolumna
• India Gate (Wikipedia) — wysokość, architekt, liczba nazwisk
• Lotus Temple (Wikipedia) — data otwarcia, 27 płatków
• Gurudwara Bangla Sahib (Wikipedia) — guru Har Krishan, sarowar

Najczęściej zadawane pytania