Rishikesh — jak wygląda wyjazd na jogę do „światowej stolicy jogi”

Rishikesh leży w stanie Uttarakhand, w miejscu, gdzie Ganges wypływa z wąskich himalajskich dolin, zanim w pobliskim Haridwarze wyjdzie na równinę. Od wieków to miasto pielgrzymów i ascetów, od lat sześćdziesiątych — także cel ludzi z całego świata, którzy chcą ćwiczyć jogę tam, gdzie się ją praktykuje od pokoleń. Ten poradnik odpowiada na pytania, które słyszymy najczęściej: co tam właściwie robić, jak wybrać miejsce do praktyki, czy trzeba „umieć jogę” i kiedy jechać.

Krótka odpowiedź

Rishikesh to miejsce na spokojny, dłuższy pobyt, nie na odhaczanie zabytków. Najwięcej daje dwa tygodnie w jednym aśramie: praktyka rano i wieczorem, wykłady, posiłki o stałych porach, a w wolnych godzinach spacer nad Gangesem, mosty, aśram Beatlesów i wieczorna ceremonia Ganga Aarti. Doświadczenie w jodze nie jest wymagane. Najprzyjemniejsza pogoda jest od października do kwietnia; lipiec i sierpień to szczyt monsunu.

Dlaczego Rishikesh: Ganges, tradycja i Beatlesi

Miasto nazywa się „bramą do Himalajów Garhwalu” — stąd ruszają drogi do świętych miejsc wyżej w górach. Nad rzeką stoją aśramy, świątynie i ghaty, a joga, medytacja i studia nad tekstami są tu codziennością, nie atrakcją dla przyjezdnych. Od 1999 roku na początku marca odbywa się tu Międzynarodowy Festiwal Jogi, organizowany przez aśram Parmarth Niketan; to on najbardziej utrwalił przydomek „światowej stolicy jogi”.

Na Zachodzie Rishikesh rozsławili Beatlesi. W lutym 1968 roku przyjechali na kurs medytacji transcendentalnej do aśramu Maharishiego Mahesha Yogiego. Ringo Starr wyjechał po dziesięciu dniach, Paul McCartney w marcu, John Lennon i George Harrison w kwietniu — ale ten pobyt był dla zespołu najpłodniejszym okresem pisania piosenek: większość utworów z „Białego Albumu” powstała właśnie tu.

Co zobaczyć w Rishikesh

• Ram Jhula — wiszący most dla pieszych (z 1986 roku), łączący dwa brzegi z aśramami.
• Laxman Jhula i Bajrang Setu — starszy most, ukończony w 1929 roku, jest symbolem miasta, ale w 2019 roku zamknięto go ze względów bezpieczeństwa. Obok zbudowano nowy most Bajrang Setu, ze szklanymi fragmentami chodnika. Zasady wejścia na nowy most się zmieniają, więc sprawdź je na miejscu.
• Triveni Ghat — największy ghat w mieście, gdzie pielgrzymi kąpią się w Gangesie, a o zmierzchu odprawiana jest Ganga Aarti.
• Parmarth Niketan — duży aśram nad samą rzeką, z wieczorną ceremonią na stopniach ghatu. To tu odbywa się festiwal jogi.
• Aśram Beatlesów (Chaurasi Kutia) — ruiny dawnego aśramu Maharishiego, porzuconego w latach dziewięćdziesiątych i przejętego przez służby leśne. Leży na terenie rezerwatu tygrysów Rajaji; dla zwiedzających otwarto go w grudniu 2015 roku. Dziś to las, betonowe pustelnie w kształcie kopuł i ściany pokryte muralami. Aktualne godziny otwarcia i opłatę sprawdź przy bramie.

Poza tym: herbaciarnie nad rzeką, bazary z różańcami mala i tkaninami, a dla chętnych rafting na Gangesie — poza sezonem monsunowym, kiedy jest zawieszany.

Joga w Rishikesh — jak wybrać zajęcia

Ofert jest bardzo dużo i różnią się nie tyle stylem jogi, ile formą pobytu. Trzy podstawowe możliwości:

Kursy nauczycielskie bywają opisywane jako zgodne ze standardem Yoga Alliance; jeśli to dla Ciebie ważne, sprawdź szkołę w katalogu na stronie tej organizacji.

Czy trzeba mieć doświadczenie i kondycję

Nie. W dobrych aśramach poranne zajęcia prowadzi się tak, żeby początkujący i praktykujący od lat ćwiczyli obok siebie, każdy w swoim zakresie. Trzeba natomiast przygotować się na wczesne wstawanie (w naszym programie pobudka jest o 5:00) i na to, że dwie sesje asan dziennie przez dwanaście dni to wysiłek. Jeśli masz problemy z kręgosłupem, stawami albo ciśnieniem, powiedz o tym nauczycielowi pierwszego dnia, a przed wyjazdem skonsultuj się z lekarzem.

Ajurweda — co jest sensowne, a na co uważać

Rishikesh jest pełen gabinetów ajurwedy, czyli tradycyjnej medycyny indyjskiej. Masaż olejowy to po prostu przyjemny relaks po praktyce. Ostrożnie natomiast z preparatami ajurwedyjskimi do łykania: amerykańskie instytucje zdrowia (NCCIH i FDA) ostrzegają, że część z nich zawiera ołów, rtęć lub arsen w ilościach, które mogą być toksyczne. Nie odstawiaj przepisanych leków na rzecz „kuracji”, nie kupuj preparatów bez składu i powiedz lekarzowi, jeśli coś przyjmujesz. Wyjazd na jogę to odpoczynek i praktyka, nie leczenie.

Ganga Aarti w Rishikesh a w Waranasi

Ganga Aarti to ofiarowanie ognia rzece: lampy, pieśni, dzwonki i kwiaty puszczane na wodę. W Rishikesh odprawia się ją codziennie o zmierzchu w dwóch głównych miejscach — na Triveni Ghat (większa, bardziej „miejska” ceremonia) i w Parmarth Niketan, gdzie śpiewają uczniowie aśramu, a atmosfera jest bardziej skupiona. Udział jest bezpłatny i otwarty dla wszystkich. Godzina zmienia się z porą roku, więc zapytaj w aśramie.

W Waranasi ta sama ceremonia jest większa i bardziej teatralna, z tłumem na schodach i łodziami na rzece. W Rishikesh Ganges jest szybki, zielonkawy i górski, a ceremonia — kameralniejsza. Wiele osób uważa, że warto zobaczyć obie; jeśli myślisz o szerszej podróży po miejscach świętych, zajrzyj na stronę pielgrzymki do Indii.

Zasady: wegetariańskie miasto, bez alkoholu, ubiór

• Mięso i alkohol. Rishikesh jest miastem wegetariańskim i bez alkoholu — ich sprzedaż jest zakazana w granicach miasta. Kuchnia wegetariańska jest za to znakomita; zasady bezpiecznego jedzenia opisujemy w poradniku jedzenie w Indiach.
• Strój. Ramiona i kolana zakryte w świątyniach, aśramach i na ghatach. Strój do jogi — na zajęcia, nie na spacer po mieście.
• Buty. Zostają przed świątynią i salą do praktyki.
• Regulamin aśramu. Zwykle stałe godziny posiłków, cisza po wieczornej medytacji, czasem zakaz wychodzenia późnym wieczorem. To część doświadczenia, nie złośliwość.
• Kąpiel w Gangesie. Nurt jest silny nawet tam, gdzie woda wygląda spokojnie. Wchodź tylko na ghatach, przy łańcuchach, i nie dalej niż do kolan.

Jeśli jedziesz sama, praktyczne wskazówki znajdziesz w części Indie dla kobiet.

Kiedy jechać do Rishikesh

Od października do kwietnia jest najprzyjemniej: po monsunie powietrze jest czyste, dni ciepłe, a w grudniu i styczniu poranki potrafią być chłodne — w aśramie bez ogrzewania przyda się polar. Na początku marca odbywa się festiwal jogi, a w marcu często wypada też Holi; o tym, jak wyglądają indyjskie święta, piszemy w poradniku Diwali i Holi. Od maja robi się gorąco, a lipiec i sierpień to szczyt monsunu: ulewy, wysoka woda, zawieszony rafting. Dla samej praktyki w aśramie to nie przeszkoda — jest wtedy ciszej i mniej ludzi.

Jak wygląda 16-dniowy wyjazd

Nasz program Rishikesh: Podróż do Źródła Jogi to formuła indywidualna dla jednej lub dwóch osób, dostępna przez cały rok:

1. Dzień 1 — przylot do Delhi, transfer do hotelu, odpoczynek.
2. Dzień 2 — przejazd prywatnym transportem do Rishikesh, zakwaterowanie w aśramie, pierwsza medytacja.
3. Dni 3–14 — 12 dni praktyki: poranna medytacja i joga, wykład z filozofii jogi, pranajama, sesja pytań, wieczorna joga i medytacja, po kolacji satsang. Pełne wyżywienie w aśramie.
4. Dzień 15 — powrót do Delhi.
5. Dzień 16 — transfer na lotnisko.

Cena: 700 € od osoby w pokoju dwuosobowym (minimum dwie osoby) lub 1 150 € w pokoju jednoosobowym. Obejmuje transfery, transport Delhi–Rishikesh–Delhi, program jogi, wyżywienie w aśramie i trzy noce w hotelu w Delhi ze śniadaniem. Nie obejmuje lotu, wizy i ubezpieczenia — jak wybrać połączenie, piszemy w poradniku lot do Indii. Wyjazd organizuje i realizuje indyjskie biuro Abyss Tours; my koordynujemy i jesteśmy na kontakt po polsku.

Źródła

• Wikipedia — Rishikesh: położenie, „brama do Himalajów Garhwalu”, festiwal jogi od 1999 r., miasto wegetariańskie i bez alkoholu
• Wikipedia — The Beatles in India: luty–kwiecień 1968, kurs medytacji, piosenki z „Białego Albumu”
• Wikipedia — Beatles Ashram: porzucenie, przejęcie przez służby leśne, otwarcie dla zwiedzających w grudniu 2015
• The Tribune — zamknięcie mostu Laxman Jhula (2019)
• India TV News — Bajrang Setu, nowy most w miejscu Laxman Jhula
• Wikipedia — Ram Jhula (1986)
• Wikipedia — Triveni Ghat i wieczorna Ganga Aarti
• Utsav (Ministerstwo Turystyki Indii) — Międzynarodowy Festiwal Jogi w Parmarth Niketan
• The Tribune — zawieszenie raftingu w sezonie monsunowym
• NCCIH — Ayurvedic Medicine: bezpieczeństwo preparatów, metale ciężkie
• FDA — ostrzeżenie przed zatruciem metalami ciężkimi z preparatów ajurwedyjskich
• Yoga Alliance — katalog zarejestrowanych szkół jogi

Najczęściej zadawane pytania